พินัยกรรมและการวางแผนมรดก

ทำพินัยกรรมอย่างไรจึงจะมีผลตามกฎหมาย?

พินัยกรรมต้องทำตามแบบที่กฎหมายกำหนดจึงจะมีผล — พินัยกรรมที่ทำผิดแบบเสี่ยงตกเป็นโมฆะ และปัญหามักปรากฏเมื่อเจ้าของพินัยกรรมไม่อยู่แล้ว ซึ่งแก้ไขไม่ได้อีก

ทนายความช่วยตรวจให้ถูกต้องตามแบบตั้งแต่ต้น ทั้งถ้อยคำ การลงลายมือชื่อ และพยานโดยผู้ทำพินัยกรรมต้องมีอายุอย่างน้อย 15 ปี มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ และแสดงเจตนาด้วยความสมัครใจ ไม่ถูกข่มขู่หรือหลอกลวง

พินัยกรรมมีแบบใดบ้าง?

กฎหมายกำหนดแบบของพินัยกรรมไว้หลายแบบ แบบที่ใช้กันมากคือแบบธรรมดา (ลงลายมือชื่อต่อหน้าพยาน) และแบบเขียนเองทั้งฉบับ ซึ่งมีเงื่อนไขความสมบูรณ์ต่างกันนอกจากนี้ยังมีแบบเอกสารฝ่ายเมือง แบบเอกสารลับ และแบบทำด้วยวาจา รวม 5 แบบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งแต่ละแบบมีเงื่อนไขเรื่องพยานและขั้นตอนแตกต่างกัน

อ่านรายละเอียดพินัยกรรมทั้ง 5 แบบพร้อมข้อควรระวังของแต่ละแบบได้ที่บทความพินัยกรรม 5 แบบตามกฎหมายไทย เลือกแบบไหนดี

Living Will (หนังสือแสดงเจตนา มาตรา 12) คืออะไร?

หนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต เป็นสิทธิตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ — เอกสารนี้ช่วยให้ครอบครัวและแพทย์ทราบเจตนาของเจ้าตัวล่วงหน้า

อ่านคำอธิบายฉบับเต็มโดยทนายความของสำนักงานได้ที่บทความLiving Will คืออะไร — การตัดสินใจล่วงหน้า เผื่อวันที่คุณสื่อสารความต้องการของตนเองไม่ได้

ตั้งผู้จัดการมรดกต้องทำอย่างไร?

การตั้งผู้จัดการมรดกต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อให้ศาลมีคำสั่งตั้ง สำนักงานรับดำเนินการยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของบริการคดีความของสำนักงานปรึกษารายละเอียดการตั้งผู้จัดการมรดกเฉพาะกรณีได้ที่ 061-651-6255

ทำพินัยกรรมนอกสถานที่ ถึงบ้านหรือโรงพยาบาล ได้หรือไม่?

ได้ — สำนักงานมีบริการนอกสถานที่สำหรับการจัดทำพินัยกรรมและ Living Will ถึงบ้านหรือโรงพยาบาล สำหรับผู้ที่เดินทางมาสำนักงานไม่สะดวก

การทำพินัยกรรมต้องคำนึงถึงสติสัมปชัญญะของผู้ทำและความถูกต้องเรื่องพยานตามกฎหมาย การมีทนายความดูแลถึงที่ช่วยให้เอกสารสมบูรณ์ตั้งแต่วันที่ลงลายมือชื่อ

ทำไมควรทำพินัยกรรมกับทนายความ?

เพราะพินัยกรรมที่ผิดแบบเสี่ยงตกเป็นโมฆะทั้งฉบับ และผู้ทำไม่มีโอกาสแก้ไขเมื่อปัญหาปรากฏ งานด้านนี้ของสำนักงานดูแลโดยทีมทนายความที่รับงานด้านมรดกและพินัยกรรม —ณัชชา ดาศักดิ์(คดีครอบครัว มรดก และพินัยกรรม) และกษิดิศ อุดมภาพ(ตรวจร่างเอกสารกฎหมายรวมถึงพินัยกรรม มากว่า 15 ปี)

คำถามที่พบบ่อย

พินัยกรรมมีกี่แบบตามกฎหมายไทย?

กฎหมายไทยกำหนดรูปแบบพินัยกรรมไว้ 5 แบบ ได้แก่ แบบธรรมดา แบบเขียนเองทั้งฉบับ แบบเอกสารฝ่ายเมือง แบบเอกสารลับ และแบบทำด้วยวาจา แต่ละแบบมีเงื่อนไขเรื่องพยานและขั้นตอนต่างกัน โดยแบบทำด้วยวาจาใช้ได้เฉพาะเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษที่ไม่อาจทำตามแบบอื่นได้ ไม่ใช่ทางเลือกทั่วไป การเลือกแบบที่เหมาะสมควรพิจารณาจากสภาพร่างกาย ความเป็นส่วนตัว และความซับซ้อนของทรัพย์สินของแต่ละคน

ถ้าไม่ทำพินัยกรรมไว้ ทรัพย์มรดกจะตกแก่ใคร?

หากไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ หรือทำไว้แต่ไม่มีผลบังคับ ทรัพย์มรดกจะตกแก่ "ทายาทโดยธรรม" ตามลำดับที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดไว้ ซึ่งอาจไม่ตรงกับความตั้งใจจริงของเจ้าของทรัพย์มรดกเสมอไป โดยเฉพาะกรณีมีบุคคลสำคัญที่กฎหมายไม่นับเป็นทายาทโดยธรรม เช่น คู่ชีวิตที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส หากต้องการส่งต่อทรัพย์สินให้บุคคลเหล่านี้ จำเป็นต้องทำพินัยกรรมระบุไว้

Living Will คืออะไร ต่างจากพินัยกรรมทั่วไปอย่างไร?

Living Will หรือ "หนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุข" เป็นเอกสารตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ ที่เกี่ยวกับความประสงค์ด้านการดูแลรักษาขณะที่ผู้ทำยังมีชีวิตอยู่ เช่น การปฏิเสธการรักษาที่เป็นเพียงการยืดการตายในวาระสุดท้าย หรือเพื่อยุติความทรมานจากการเจ็บป่วย ซึ่งต่างจากพินัยกรรมมรดกที่เกี่ยวกับการจัดการทรัพย์สินและมีผลเมื่อผู้ทำถึงแก่ความตายเท่านั้น ทั้งสองฉบับเป็นคนละเรื่องกันและควรจัดทำเป็นเอกสารแยกจากกัน แต่สามารถจัดทำควบคู่กันได้

ผู้จัดการมรดกคือใคร ทำไมต้องตั้ง?

ผู้จัดการมรดกคือผู้มีหน้าที่รวบรวมทรัพย์สิน ชำระหนี้ และแบ่งมรดกให้เป็นไปตามพินัยกรรมหรือตามกฎหมาย เจ้าของทรัพย์มรดกสามารถระบุชื่อผู้จัดการมรดกที่ไว้วางใจไว้ในพินัยกรรมได้ล่วงหน้า ทั้งนี้ในทางปฏิบัติ การจัดการทรัพย์สินบางประเภท เช่น การโอนที่ดินหรือถอนเงินจากบัญชีธนาคาร มักต้องมีคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกก่อน จึงมักต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอให้มีคำสั่งดังกล่าว

สำนักงานให้บริการอะไรบ้างในงานพินัยกรรมและวางแผนมรดก?

สำนักงานให้คำปรึกษาและช่วยดำเนินการจัดทำพินัยกรรมตามแบบที่กฎหมายกำหนด จัดทำหนังสือแสดงเจตนา (Living Will) และยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาล พร้อมบริการนอกสถานที่ถึงบ้านหรือโรงพยาบาลสำหรับผู้ที่เดินทางมาสำนักงานไม่สะดวก โดยทนายความของสำนักงานที่รับงานด้านมรดกและพินัยกรรม

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่บทความพินัยกรรม 5 แบบตามกฎหมายไทย เลือกแบบไหนดี,เช็คลิสต์วางแผนมรดก 8 ข้อ เริ่มต้นให้ครบก่อนสายเกินไปและLiving Will คืออะไร — การตัดสินใจล่วงหน้า เผื่อวันที่คุณสื่อสารความต้องการของตนเองไม่ได้